Myślisz "co to zaburzenie osobowości"? Zrozum objawy i znajdź pomoc

Zaburzenia osobowości to złożone i często niezrozumiane stany psychiczne, które znacząco wpływają na sposób, w jaki myślimy, czujemy i wchodzimy w interakcje ze światem. Zrozumienie tego, czym są, jakie mają objawy i jak można je leczyć, jest kluczowe nie tylko dla osób, które same doświadczają trudności, ale także dla ich bliskich, a w szerszym kontekście dla każdego, kto dąży do głębszego poznania ludzkiej psychiki i budowania zdrowszych relacji.

Kiedy osobowość staje się zaburzeniem? Zrozumienie kluczowych różnic

Zrozumienie różnicy między tym, co jest po prostu cechą osobowości, a tym, co kwalifikuje się jako zaburzenie, jest pierwszym i fundamentalnym krokiem do rozpoznania problemu i poszukiwania odpowiedniej pomocy. To nie zawsze jest oczywiste, ponieważ granica bywa płynna, ale istnieją jasne kryteria, które pomagają ją określić.

Osobowość, czyli Twój unikalny styl bycia w świecie

Osobowość to nic innego jak Twój unikalny, względnie stały i spójny zbiór cech psychicznych, które kształtują sposób, w jaki postrzegasz świat, myślisz, czujesz i zachowujesz się w różnych sytuacjach. To właśnie ona sprawia, że jesteś sobą masz swoje preferencje, reagujesz w określony sposób na stres, budujesz relacje i dążysz do celów. Zdrowa osobowość charakteryzuje się elastycznością i zdolnością do adaptacji, co pozwala nam skutecznie radzić sobie z wyzwaniami życia i czerpać satysfakcję z relacji.

Granica między cechą charakteru a diagnozą kluczowe różnice

Kiedy mówimy o zaburzeniu osobowości, nie chodzi już o zwykłe cechy charakteru, nawet te trudne czy nietypowe. Zaburzenie osobowości charakteryzuje się trwałym, głęboko zakorzenionym i nieprzystosowawczym wzorcem myślenia, odczuwania i zachowania, który znacząco odbiega od norm kulturowych. Te wzorce są sztywne, ujawniają się w różnych sytuacjach życiowych (w pracy, w domu, w relacjach) i co najważniejsze, prowadzą do subiektywnego cierpienia osoby oraz znaczącego upośledzenia jej funkcjonowania społecznego i zawodowego. Oznacza to, że trudności nie są przejściowe, ale stanowią stały element życia, utrudniając codzienne funkcjonowanie.

Dlaczego trwały i sztywny wzorzec zachowania jest sygnałem alarmowym?

Trwały, głęboko zakorzeniony i nieprzystosowawczy wzorzec zachowania jest sygnałem alarmowym, ponieważ wskazuje na brak elastyczności psychicznej. W zdrowiu psychicznym kluczowa jest zdolność do adaptacji umiejętność zmiany zachowań, myśli czy emocji w zależności od kontekstu sytuacji. Osoba z zaburzeniem osobowości reaguje w sposób sztywny, powtarzając te same, często nieskuteczne strategie, nawet jeśli prowadzą one do negatywnych konsekwencji. Ta sztywność i brak elastyczności w reagowaniu na różne sytuacje życiowe prowadzą do powtarzających się problemów w relacjach, trudności w pracy, chronicznego poczucia niezrozumienia i głębokiego cierpienia. To właśnie ta wszechobecność i niezdolność do modyfikacji wzorców odróżnia zaburzenie od zwykłych trudności czy cech charakteru.

Sygnały ostrzegawcze: Jak rozpoznać zaburzenie osobowości?

Rozpoznanie zaburzenia osobowości nie jest łatwe i zawsze powinno być dokonane przez specjalistę. Istnieją jednak pewne ogólne sygnały, które mogą wskazywać na potrzebę konsultacji z psychologiem lub psychiatrą. Pamiętajmy, że posiadanie jednej czy dwóch z tych cech nie oznacza od razu zaburzenia, ale ich trwałe i intensywne występowanie w wielu obszarach życia powinno skłonić do refleksji.

Emocjonalna burza: gdy nastroje wymykają się spod kontroli

Jednym z najbardziej widocznych objawów są ekstremalne wahania nastroju i intensywne, trudne do opanowania emocje. Osoba może przechodzić od euforii do głębokiego smutku, od złości do poczucia pustki w bardzo krótkim czasie, często bez wyraźnej przyczyny zewnętrznej. Te gwałtowne zmiany emocjonalne są wyczerpujące zarówno dla osoby ich doświadczającej, jak i dla jej otoczenia, utrudniając stabilizację życia i budowanie przewidywalnych relacji.

Trudności w relacjach: powtarzające się konflikty i niestabilne związki

Osoby z zaburzeniami osobowości często doświadczają długotrwałych trudności w budowaniu i utrzymywaniu stabilnych relacji interpersonalnych. Mogą to być powtarzające się konflikty, intensywne, ale krótkotrwałe związki, trudności z zaufaniem, nadmierna zależność lub wręcz przeciwnie skrajne unikanie bliskości. Relacje te często charakteryzują się chaosem, niezrozumieniem i poczuciem bycia odrzuconym lub wykorzystywanym, co prowadzi do chronicznej samotności lub poczucia izolacji.

Impulsywność: działanie bez myślenia o konsekwencjach

Impulsywność i podejmowanie ryzykownych zachowań bez analizy konsekwencji to kolejny sygnał ostrzegawczy. Może to objawiać się w różnych sferach życia: od nieprzemyślanych wydatków, przez ryzykowne zachowania seksualne, nadużywanie substancji psychoaktywnych, po gwałtowne reakcje w kłótniach czy nagłe rezygnacje z pracy. Brak zdolności do przewidywania długoterminowych skutków swoich działań często prowadzi do poważnych problemów życiowych i pogłębia poczucie chaosu.

Kim jestem? Problem z poczuciem własnej tożsamości i chroniczna pustka

Wiele osób z zaburzeniami osobowości zmaga się z zaburzonym lub niestabilnym obrazem samego siebie i poczuciem tożsamości. Mogą czuć się zagubione, nie wiedzieć, kim są, jakie mają wartości czy cele. Ten brak spójnego "ja" często prowadzi do chronicznego uczucia pustki wewnętrznej próżni, która bywa niezwykle bolesna i trudna do zniesienia. Osoby te mogą próbować wypełnić tę pustkę, angażując się w intensywne, ale często autodestrukcyjne aktywności.

Sztywne myślenie: dlaczego elastyczność jest oznaką zdrowia?

Ostatnim, ale nie mniej ważnym sygnałem są sztywne wzorce myślenia i zachowania, które nie zmieniają się mimo negatywnych skutków. Osoba może uparcie trzymać się swoich przekonań czy sposobów działania, nawet jeśli ewidentnie przynoszą jej one cierpienie lub prowadzą do konfliktów. Zdrowie psychiczne wiąże się ze zdolnością do adaptacji, czyli elastycznego reagowania na zmieniające się okoliczności. Kiedy tej elastyczności brakuje, a wzorce stają się nieprzejednane, mówimy o sztywności, która jest charakterystyczna dla zaburzeń osobowości.

Złożone przyczyny zaburzeń osobowości: Geny, trauma i środowisko

Etiologia zaburzeń osobowości jest niezwykle złożona i, jak w przypadku większości problemów psychicznych, nie można wskazać jednej, prostej przyczyny. Zazwyczaj jest to wynik wzajemnego oddziaływania wielu czynników zarówno tych biologicznych, jak i psychospołecznych, które wspólnie kształtują podatność na rozwój zaburzenia.

Rola genów i biologii: czy można odziedziczyć skłonności?

Badania naukowe coraz częściej wskazują na rolę czynników genetycznych i biologicznych w rozwoju zaburzeń osobowości. Nie dziedziczymy samego zaburzenia, ale możemy odziedziczyć pewne predyspozycje genetyczne, które zwiększają naszą wrażliwość na stres czy tendencję do określonych reakcji emocjonalnych. Ważne są także cechy temperamentu, które są w dużej mierze wrodzone i mogą wpływać na to, jak dziecko reaguje na środowisko. Dodatkowo, nieprawidłowości w funkcjonowaniu neuroprzekaźników w mózgu, takich jak serotonina czy dopamina, mogą odgrywać rolę w regulacji nastroju, impulsywności czy lęku, co również ma znaczenie w kontekście zaburzeń osobowości.

Doświadczenia z dzieciństwa: wpływ traumy, zaniedbania i relacji rodzinnych

Moje doświadczenie kliniczne jasno pokazuje, że doświadczenia z dzieciństwa są kluczowe w kształtowaniu się osobowości i mogą być potężnym czynnikiem ryzyka rozwoju zaburzeń. Traumy, takie jak przemoc fizyczna, psychiczna czy seksualna, mają dewastujący wpływ na rozwijającą się psychikę dziecka. Podobnie, chroniczne zaniedbanie emocjonalne, brak poczucia bezpieczeństwa, nieregularna opieka czy wychowanie w rodzinie dysfunkcyjnej, gdzie panuje chaos, brak jasnych zasad lub nadmierna krytyka, mogą prowadzić do ukształtowania się nieprzystosowawczych wzorców myślenia i zachowania. Dziecko, które nie doświadcza stabilności i akceptacji, uczy się radzić sobie ze światem w sposób, który w dorosłym życiu staje się źródłem cierpienia.

Czynniki środowiskowe i społeczne jako wzmocnienie problemu

Oprócz genów i wczesnych doświadczeń, szersze czynniki środowiskowe i społeczne również mogą wzmacniać istniejące predyspozycje lub pogłębiać problemy. Długotrwały stres, izolacja społeczna, trudności ekonomiczne, brak wsparcia ze strony otoczenia, a także negatywne wzorce kulturowe czy społeczne oczekiwania mogą utrudniać rozwój zdrowych mechanizmów radzenia sobie. W niektórych przypadkach środowisko może wręcz utrwalać nieadaptacyjne zachowania, np. poprzez brak konsekwencji dla impulsywnych działań, co z czasem cementuje wzorce charakterystyczne dla zaburzeń osobowości.

Rodzaje zaburzeń osobowości: Przewodnik po klasyfikacjach

Aby uporządkować i zrozumieć różnorodność zaburzeń osobowości, specjaliści posługują się systemami klasyfikacji. W Polsce najczęściej stosujemy klasyfikacje ICD-10 (Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych, wkrótce zastępowana przez ICD-11) oraz DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). Obie te klasyfikacje, choć różnią się podejściem, dzielą zaburzenia na grupy, często nazywane wiązkami lub klastrami, które pomagają w diagnozie i planowaniu leczenia.

Wiązka A świat podejrzliwości i dystansu (paranoiczna, schizoidalna, schizotypowa)

Wiązka A, nazywana również wiązką dziwaczno-ekscentryczną, obejmuje zaburzenia charakteryzujące się przede wszystkim podejrzliwością i wycofaniem społecznym. Osoby z tej grupy często wydają się innym dziwne, ekscentryczne lub zdystansowane. Ich wzorce myślenia i zachowania odbiegają od społecznych norm, co utrudnia im nawiązywanie i utrzymywanie bliskich relacji.

• Osobowość paranoiczna: Charakteryzuje się głęboką nieufnością i podejrzliwością wobec innych, interpretowaniem ich motywów jako złośliwych. Osoby te często są przekonane, że inni chcą je skrzywdzić lub wykorzystać.
• Osobowość schizoidalna: Dominują w niej dystans emocjonalny, chłód i unikanie bliskich relacji. Osoby te często preferują samotność, mają ograniczoną zdolność do odczuwania przyjemności i wydają się obojętne na pochwały czy krytykę.
• Osobowość schizotypowa: Wyróżnia się dyskomfortem w bliskich relacjach, ekscentrycznością w zachowaniu i myśleniu, a także dziwacznymi przekonaniami czy magicznym myśleniem. Mogą doświadczać zniekształceń percepcyjnych, ale nie są to pełnoobjawowe psychozy.

Wiązka B królestwo dramatyzmu i emocji (antyspołeczna, borderline, histrioniczna, narcystyczna)

Wiązka B, czyli wiązka dramatyczno-emocjonalna, to grupa zaburzeń charakteryzujących się niestabilnością emocjonalną, impulsywnością i dramatyzmem. Osoby z tej wiązki często mają trudności z regulacją emocji, co prowadzi do gwałtownych reakcji, konfliktów i niestabilnych relacji. Ich zachowania często przyciągają uwagę otoczenia.

• Osobowość antyspołeczna: Charakteryzuje się lekceważeniem norm społecznych, praw innych ludzi, brakiem empatii i skłonnością do manipulacji. Osoby te często wykazują impulsywność, drażliwość i agresję.
• Osobowość borderline (graniczna): Najbardziej znana z tej wiązki, cechuje się niestabilnością nastroju, relacji interpersonalnych i obrazu siebie, intensywnym lękiem przed porzuceniem oraz impulsywnością i często autodestrukcyjnymi zachowaniami.
• Osobowość histrioniczna: Dominują w niej nadmierna emocjonalność, potrzeba bycia w centrum uwagi, teatralność i skłonność do dramatyzowania. Osoby te często używają swojego wyglądu i zachowania, by przyciągnąć uwagę.
• Osobowość narcystyczna: Wyróżnia się poczuciem wyższości, grandioznością, potrzebą podziwu i brakiem empatii wobec innych. Osoby te często uważają się za wyjątkowe i zasługujące na specjalne traktowanie.

Wiązka C życie w cieniu lęku i niepewności (unikająca, zależna, anankastyczna)

Wiązka C, określana jako wiązka lękowo-obawiająca się, charakteryzuje się dominującym lękiem, niepewnością i unikaniem. Osoby z tej grupy często zmagają się z poczuciem niedostosowania, obawą przed krytyką i odrzuceniem, co prowadzi do wycofywania się z życia społecznego i nadmiernej uległości.

• Osobowość unikająca: Charakteryzuje się lękiem przed krytyką, odrzuceniem i poczuciem nieadekwatności, co prowadzi do unikania kontaktów społecznych, mimo pragnienia bliskości.
• Osobowość zależna: Dominują w niej nadmierna potrzeba bycia pod opieką, uległość i trudności w podejmowaniu samodzielnych decyzji. Osoby te często boją się samotności i szukają kogoś, kto będzie za nie odpowiedzialny.
• Osobowość anankastyczna (obsesyjno-kompulsywna): Wyróżnia się perfekcjonizmem, potrzebą kontroli, sztywnością i nadmiernym skupieniem na szczegółach, kosztem elastyczności i spontaniczności.

Nowe spojrzenie w ICD-11: od sztywnych kategorii do spektrum nasilenia

Warto wspomnieć, że nowa klasyfikacja ICD-11, która stopniowo będzie zastępować ICD-10, wprowadza istotną zmianę w podejściu do zaburzeń osobowości. Odchodzi ona od sztywnych, kategorycznych diagnoz na rzecz oceny stopnia nasilenia zaburzenia (lekkie, umiarkowane, ciężkie) oraz opisu dominujących cech. To podejście ma na celu lepsze odzwierciedlenie złożoności i indywidualnego charakteru zaburzeń, a także uniknięcie stygmatyzacji, skupiając się na funkcjonalności i cierpieniu pacjenta, a nie tylko na przypisaniu mu konkretnej "etykietki".

Profesjonalna diagnoza: Jak przebiega i dlaczego jest kluczowa?

Prawidłowa diagnoza jest fundamentem skutecznego leczenia i zrozumienia problemu. W przypadku zaburzeń osobowości jest to proces szczególnie złożony i wymaga doświadczenia oraz specjalistycznej wiedzy. Nie można jej postawić pochopnie ani na podstawie kilku objawów.

Dlaczego samodzielna diagnoza w internecie to zły pomysł?

W dobie łatwego dostępu do informacji w internecie, pokusa samodzielnego diagnozowania siebie lub bliskich jest duża. Jednak w przypadku zaburzeń osobowości jest to zły pomysł. Informacje online są ogólne, a objawy wielu zaburzeń mogą się pokrywać lub być mylone z innymi problemami psychicznymi, takimi jak depresja czy zaburzenia lękowe. Diagnoza wymaga holistycznego spojrzenia na całe życie osoby, analizy wzorców zachowań w różnych kontekstach i w czasie. Samodzielna diagnoza może prowadzić do błędnych wniosków, niepotrzebnego lęku lub, co gorsza, do zaniechania poszukiwania profesjonalnej pomocy.

Pierwszy krok: rozmowa z psychologiem lub psychiatrą

Pierwszym i najważniejszym krokiem, jeśli podejrzewasz u siebie lub u kogoś bliskiego zaburzenie osobowości, jest konsultacja z wykwalifikowanym specjalistą psychologiem-diagnostą lub psychiatrą. To oni posiadają odpowiednie narzędzia i wiedzę, aby przeprowadzić rzetelną ocenę. Ważne jest, aby wybrać specjalistę, który ma doświadczenie w pracy z zaburzeniami osobowości, ponieważ ich diagnoza i leczenie wymagają specyficznego podejścia.

Kluczowe narzędzia: wywiad kliniczny (SCID-5) i testy psychologiczne (MMPI-2)

Proces diagnostyczny jest zazwyczaj wieloetapowy. Obejmuje on przede wszystkim szczegółowy wywiad kliniczny, podczas którego specjalista zbiera informacje o historii życia pacjenta, jego relacjach, doświadczeniach z dzieciństwa, wzorcach myślenia i zachowania. Często wykorzystuje się do tego standaryzowane narzędzia, takie jak SCID-5 (Structured Clinical Interview for DSM-5), które pomaga w systematycznym zbieraniu danych zgodnie z kryteriami diagnostycznymi. Dodatkowo, w procesie diagnozy często stosuje się testy psychologiczne. Najpopularniejszym z nich, zwłaszcza w kontekście zaburzeń osobowości, jest Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości (MMPI-2). Testy te dostarczają obiektywnych danych na temat cech osobowości, stylów radzenia sobie i potencjalnych patologii, uzupełniając obraz uzyskany z wywiadu.

Skuteczne ścieżki pomocy: Leczenie i wsparcie w zaburzeniach osobowości

Informacja o diagnozie zaburzenia osobowości może być przytłaczająca, ale chcę podkreślić, że zaburzenia osobowości można skutecznie leczyć. Choć proces ten bywa długotrwały i wymagający, profesjonalna pomoc jest dostępna, a wiele osób osiąga znaczną poprawę jakości życia. Kluczem jest zaangażowanie i odpowiednio dobrana terapia.

Psychoterapia fundament leczenia i droga do trwałej zmiany

Moje doświadczenie jednoznacznie wskazuje, że podstawową i najskuteczniejszą metodą leczenia zaburzeń osobowości jest długoterminowa psychoterapia. To właśnie ona pozwala pacjentowi na głębokie zrozumienie swoich wzorców myślenia, odczuwania i zachowania, które są źródłem cierpienia. Psychoterapia oferuje bezpieczną przestrzeń do pracy nad zmianą nieprzystosowawczych schematów, rozwijaniem zdrowszych mechanizmów radzenia sobie, poprawą umiejętności interpersonalnych i budowaniem bardziej stabilnego obrazu siebie. To proces, który wymaga czasu, cierpliwości i aktywnego zaangażowania, ale jego efekty są trwałe.

Który nurt terapii będzie najlepszy? (Psychodynamiczna, CBT, DBT, Terapia Schematów)

W zależności od rodzaju zaburzenia osobowości i indywidualnych potrzeb pacjenta, stosuje się różne nurty psychoterapii:

• Terapia psychodynamiczna: Skupia się na zrozumieniu nieświadomych konfliktów i wczesnych doświadczeń, które ukształtowały obecne wzorce osobowości. Pomaga pacjentowi dostrzec, jak przeszłość wpływa na teraźniejszość i jak można przerwać powtarzające się, destrukcyjne schematy.
• Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): Koncentruje się na identyfikacji i zmianie dysfunkcyjnych wzorców myślenia i zachowania. Jest bardziej ustrukturyzowana i zorientowana na rozwiązywanie konkretnych problemów.
• Terapia schematów: Jest rozwinięciem CBT, szczególnie skuteczna w pracy z zaburzeniami osobowości. Skupia się na identyfikacji i zmianie głęboko zakorzenionych, nieprzystosowawczych schematów (wzorców myślenia, czucia i zachowania), które powstały we wczesnym dzieciństwie i są powtarzane w dorosłym życiu.
• Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT): Została opracowana specjalnie do leczenia osobowości borderline i jest w tym zakresie niezwykle skuteczna. Łączy techniki CBT z elementami medytacji uważności (mindfulness). Uczy pacjentów umiejętności regulacji emocji, tolerancji na stres, efektywności interpersonalnej i uważności, pomagając im radzić sobie z intensywnymi emocjami i impulsywnością.

Rola farmakoterapii: kiedy leki mogą być wsparciem?

Warto podkreślić, że farmakoterapia bywa stosowana jako leczenie uzupełniające, głównie w celu łagodzenia objawów współwystępujących, takich jak depresja, lęk, zaburzenia snu czy w celu kontroli impulsywności. Leki (np. antydepresanty, stabilizatory nastroju, leki przeciwlękowe) mogą pomóc w ustabilizowaniu stanu pacjenta na tyle, aby mógł on efektywniej uczestniczyć w psychoterapii. Należy jednak pamiętać, że farmakoterapia nie leczy samego zaburzenia osobowości, a jedynie jego objawy. To psychoterapia jest kluczowa dla trwałej zmiany struktury osobowości.

Czy pełne wyleczenie jest możliwe i co to właściwie oznacza?

Pytanie o "pełne wyleczenie" w kontekście zaburzeń osobowości jest złożone. W przeciwieństwie do niektórych chorób, gdzie mówimy o całkowitym ustąpieniu objawów, w przypadku zaburzeń osobowości często dążymy do znaczącej poprawy funkcjonowania, redukcji cierpienia, rozwoju zdrowszych mechanizmów radzenia sobie i osiągnięcia lepszej jakości życia. Oznacza to, że osoba może nauczyć się efektywnie zarządzać swoimi emocjami, budować stabilne relacje, funkcjonować w pracy i odczuwać satysfakcję z życia, nawet jeśli pewne cechy osobowości pozostaną. Celem jest życie w zgodzie ze sobą i otoczeniem, a nie całkowite "zniknięcie" cech, które czynią nas unikalnymi.

Wsparcie i akceptacja: Jak żyć z zaburzeniem osobowości i pomagać bliskim?

Życie z zaburzeniem osobowości, zarówno dla osoby dotkniętej, jak i dla jej bliskich, bywa niezwykle trudne. Dlatego tak ważne jest budowanie sieci wsparcia, edukacja i wzajemna akceptacja. Zrozumienie natury problemu to pierwszy krok do poprawy jakości życia wszystkich zaangażowanych stron.

Jak rozmawiać z osobą, u której podejrzewasz zaburzenie?

Jeśli podejrzewasz, że ktoś bliski może zmagać się z zaburzeniem osobowości, rozmowa na ten temat wymaga dużej wrażliwości i empatii. Przede wszystkim unikaj osądzania i etykietowania. Zamiast mówić "Masz zaburzenie osobowości", skup się na konkretnych zachowaniach i ich wpływie na Waszą relację i życie osoby. Używaj komunikatów "ja", np. "Martwię się, kiedy...", "Czuję się zraniona, gdy...". Wyraź swoje zaniepokojenie i troskę, a następnie delikatnie zachęć do poszukania profesjonalnej pomocy, oferując wsparcie w znalezieniu specjalisty. Pamiętaj, że decyzja o podjęciu leczenia należy do tej osoby, ale Twoje wsparcie może być kluczowe.

Rola akceptacji i zrozumienia w procesie leczenia

Zarówno dla osoby z zaburzeniem, jak i dla jej otoczenia, kluczową rolę w procesie leczenia i poprawie jakości życia odgrywa akceptacja i zrozumienie. Akceptacja nie oznacza zgody na wszystkie zachowania, ale uznanie, że osoba doświadcza trudności, które nie są jej winą. Zrozumienie natury zaburzenia tego, jak wpływa ono na myśli, emocje i zachowania pomaga w budowaniu empatii i zmniejsza poczucie winy czy wstydu. Kiedy osoba czuje się akceptowana i rozumiana, łatwiej jej otworzyć się na terapię i podjąć wysiłek zmiany.

Przeczytaj również: Zaburzenia osobowości u dzieci: sygnały, diagnoza, wsparcie rodzica

Ustalanie zdrowych granic w relacji klucz do ochrony siebie i drugiej osoby

W relacjach z osobami z zaburzeniami osobowości ustalanie i utrzymywanie zdrowych granic jest absolutnie niezbędne zarówno dla Twojego dobrostanu, jak i dla dobra drugiej osoby. Osoby z zaburzeniami często mają trudności z rozpoznawaniem i szanowaniem granic, co może prowadzić do wyczerpania emocjonalnego u bliskich. Jasne komunikowanie swoich potrzeb, konsekwentne egzekwowanie granic i dbanie o własne zdrowie psychiczne nie jest egoizmem, lecz koniecznością. To również uczy osobę z zaburzeniem, że jej zachowania mają konsekwencje i że inni ludzie mają prawo do własnych potrzeb i przestrzeni, co jest ważnym elementem procesu terapeutycznego.